KPSS Gelişim Psikolojisi Deneme Testi
SORULAR Soru 1 Bir okul öncesi öğretmenliği öğrencisi olan Elif, staj yaptığı anaokulunda 4 yaşındaki çocukların oynarken kendi kendilerine yüksek sesle konuştuklarını, ne yaptıklarını adım adım dile getirdiklerini gözlemlemiştir. Çocukların bu durumunu Piaget ve Vygotsky’nin kuramları açısından değerlendirmek isteyen Elif’in yapacağı aşağıdaki yorumlardan hangisi **doğrudur**? A) Piaget'ye göre bu durum odaklanma sınırlılığının bir sonucudur; Vygotsky'ye göre ise dilin zihinsel gelişimin gerisinden geldiğini gösterir. B) Piaget'ye göre bu durum monologdur ve bilişsel gelişimsizliği simgeler; Vygotsky'ye göre ise özel konuşmadır ve öz düzenleme aracıdır. C) Piaget'ye göre bu durum sosyal konuşmadır ve iletişim amacı taşır; Vygotsky'ye göre ise kurgusal düşünmenin bir tezahürüdür. D) Piaget'ye göre bu durum nesne devamlılığının kazanıldığını gösterir; Vygotsky'ye göre ise scaffolding (yapı iskelesi) sürecini başlatır. E) Piaget'ye göre bu durum kolektif monologdur; Vygotsky'ye göre ise kavram öncesi döneme özgü mantık dışı bir davranıştır. --- Soru 2 Ahmethan, babasının işi gereği sık sık şehir değiştirdiği için çocukluğunda sürekli yeni okullara alışmak zorunda kalmıştır. Ancak yetişkinlik dönemine geldiğinde, değişken yaşam koşullarına kolayca uyum sağlayabilen, esnek düşünebilen ve kriz anlarında hızlı pratik çözümler üretebilen bir birey olmuştur. Cattell’in Zekâ Kuramı düşünüldüğünde, Ahmethan’ın sergilediği bu yetenekler ağırlıklı olarak aşağıdaki zekâ türlerinden hangisiyle **açıklanır**? A) Kristalize (Billurlaşmış) Zekâ B) Akıcı Zekâ C) Uzamsal Zekâ D) Mantıksal-Matematiksel Zekâ E) Duyusal-Motor Zekâ --- Soru 3 Erickson’ın Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre, okul çağı dönemindeki (6-12 yaş) bir çocuğun derslerinde veya katıldığı sosyal faaliyetlerde sürekli olarak arkadaşlarıyla olumsuz şekilde kıyaslanması, yapamadığı işlerin vurgulanması ve çabalarının göz ardı edilmesi çocukta aşağıdaki duygulardan hangisinin baskın hale gelmesine yol açar? A) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç B) Girişimciliğe karşı suçluluk C) Başarıya karşı aşağılık duygusu D) Kimlik kazanmaya karşı rol karmaşası E) Temel güvene karşı güvensizlik --- Soru 4 Kohlberg’in Zihinsel/Ahlaki Gelişim Kuramı'na göre, aşağıda verilen örnek tutumlardan hangisi **"İyi Çocuk Eğilimi" (Kişiler Arası Uyum)** evresine karşılık gelmektedir? A) "Kırmızı ışıkta geçmemeliyim çünkü yakalanırsam ceza yerim." B) "Hırsızlık yapmamalıyım çünkü toplumun koyduğu kurallara uymak düzeni korur." C) "Arkadaşıma yardım etmeliyim, aksi takdirde çevremdekiler beni düşüncesiz ve kötü biri olarak görür." D) "Vergi vermeliyim çünkü ben de devletin sağladığı imkânlardan faydalanıyorum, karşılıklı çıkarımız var." E) "İnsan hayatı her şeyden önemlidir, kanunlar insan yaşamını korumuyorsa sorgulanmalıdır." --- Soru 5 Okula yeni başlayan 6 yaşındaki Zeynep, annesi yanından ayrıldığında aşırı kaygı duymakta, sürekli ağlamakta ve annesinin kendisini terk edeceğini düşünmektedir. Okul rehber öğretmeni yaptığı incelemede, annenin de çocuğa karşı aşırı koruyucu ve sürekli kontrolcü bir tutum sergilediğini, çocuğun bağımsız hareket etmesine izin vermediğini gözlemlemiştir. Ainsworth’ün Bağlanma Kuramı düşünüldüğünde Zeynep’in sergilediği bağlanma stili aşağıdakilerden hangisidir? A) Güvenli Bağlanma B) Kaygılı-Kararsız (Çelişkili/Direnen) Bağlanma C) Kaçınan Bağlanma D) Dağınık (Disorganize) Bağlanma E) Saplantılı Bağlanma --- Soru 6 Freud’un Psikanalitik Kuramı’na göre, tuvalet eğitimi döneminde annesi tarafından son derece katı, baskıcı ve cezalandırıcı bir tutumla yetiştirilen bir çocuğun, yetişkinlik döneminde aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangisini geliştirmesi **beklenmez**? A) Aşırı kuralcılık ve titizlik B) Cimrilik ve inatçılık C) Düzen ve mükemmeliyetçilik tutkusu D) Aşırı dağınıklık ve kural tanımazlık (Anal-Erüptif saplanma hariç tutulduğunda tutucu tip için) E) Aşırı cömertlik, vericilik ve rahatlık --- Soru 7 Gelişim ilkeleriyle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi **yanlıştır**? A) Gelişim baştan ayağa, içten dışa doğru bir yönelim gösterir. B) Gelişimde bireysel farklar vardır; her bireyin gelişim hızı aynı değildir. C) Gelişim bir bütündür; gelişim alanları (fiziksel, zihinsel, duygusal) birbirini etkiler. D) Gelişim süreklidir ve belirli dönemlerde hızlanır, belirli dönemlerde yavaşlar. E) Gelişimde kritik dönemler sadece doğum öncesi gelişimle sınırlıdır; doğum sonrası dönemde kritik dönem bulunmaz. --- Soru 8 Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı’na göre, ilkokul 3. sınıf öğrencisi olan Can’ın frontaldan bakıldığında gördüğü üç boyutlu bir makette, maketin arkasındaki nesneleri karşıdaki kişinin de gördüğünü iddia etmesi aşağıdaki bilişsel sınırlılıklardan hangisiyle açıklanır? A) Özelden özele akıl yürütme B) Odaklanma (Merkezleme) C) Benmerkezcilik (Egosantrizm) D) Korunumun kazanılamaması E) Yapaycılık (Artifisyalizm) --- Soru 9 Marcia’nın Kimlik Statüleri Kuramı’na göre; ailesinin ve çevresinin kendisi için seçtiği mesleği ve yaşam tarzını hiçbir sorgulama yapmadan, alternatifleri araştırmadan kabul eden ve bu yönde kararlılık gösteren bir gencin kimlik statüsü aşağıdakilerden hangisidir? A) Başarılı Kimlik B) Moratoryum (Ertelenmiş) Kimlik C) İpotekli (Bağımlı) Kimlik D) Dağınık (Kargaşalı) Kimlik E) Gölgelenmiş Kimlik --- Soru 10 Kendi davranışlarını gözlemleyen, değerlendiren ve hedeflerine ulaşmak için öz düzenleme mekanizmalarını kullanan bir öğrencinin durumu Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramı’ndaki hangi kavramla **en doğrudan** ilişkilidir? A) Dolaylı Pekiştireç B) Dolaylı Duygu C) Öz Yeterlik (Öz Aydınlanma) D) Öz Düzenleme E) Sembolleştirme Kapasitesi ---
DETAYLI CEVAP ANAHTARI VE AÇIKLAMALAR1. Cevap: B * **Açıklama:** 3-7 yaş arasındaki çocukların kendi kendilerine konuşmaları Piaget'ye göre benmerkezci düşünmenin bir ürünü olan **monolog**dur ve bilişsel yetersizliği simgeler (çocuk büyüdükçe kaybolur). Vygotsky'ye göre ise bu durum **özel konuşma (private speech)** olarak adlandırılır, çocuğun kendi düşüncelerini ve davranışlarını yönlendirmesini sağlayan zihinsel bir öz düzenleme aracıdır. 2. Cevap: B * **Açıklama:** Raymond Cattell'in zekâ kuramında **Akıcı Zekâ**, kalıtımla gelen, yeni durumlara uyum sağlama, esnek düşünebilme, soyut problemleri çözebilme kapasitesidir. Yaşantılardan ve eğitimden bağımsızdır. **Kristalize Zekâ** ise öğrenilmiş bilgiler ve kültürle şekillenen deneyim birikimidir. 3. Cevap: C * **Açıklama:** Erikson'ın psikososyal gelişim evrelerinde 6-12 yaş dönemi **"Başarıya Karşı Aşağılık/Yetersizlik Duygusu"** evresine denk gelir. Bu dönemde çocuk akademik ve sosyal becerilerinde desteklenmez ve sürekli kıyaslanırsa yetersizlik ve aşağılık duygusu geliştirir. 4. Cevap: C * **Açıklama:** Kohlberg’in **Geleneksel Düzey** içinde yer alan **İyi Çocuk Eğilimi (Kişiler Arası Uyum)** evresinde temel motivasyon; başkalarının onayını almak, grup tarafından sevilmek, "iyi biri" olarak görülmek ve ayıplanmaktan kaçınmaktır. C seçeneği tam olarak bu motivasyonu yansıtır. 5. Cevap: B * **Açıklama:** **Kaygılı-Kararsız (Çelişkili)** bağlanan çocuklar, anneden ayrıldıklarında aşırı tepki verirler; anne geri döndüğünde ise hem sarılmak isterler hem de anneye karşı öfke gösterirler. Aşırı koruyucu ve tutarsız ebeveyn tutumları bu bağlanma stilinin temel nedenidir. 6. Cevap: E * **Açıklama:** Freud'un Anal Dönem (1-3 yaş) saplanmalarında, katı ve baskıcı tuvalet eğitimi alan çocuklarda **Anal-Retentif (Tutucu)** kişilik gelişir. Bu kişilerde aşırı düzenlilik, cimrilik, inatçılık ve mükemmeliyetçilik görülür. "Aşırı cömertlik ve rahatlık" bu tablonun tam zıddıdır. 7. Cevap: E * **Açıklama:** Kritik dönemler sadece doğum öncesi gelişimle sınırlı değildir. Doğum sonrasında da dil kazanımı (0-6 yaş), güvenli bağlanma (0-1 yaş) gibi pek çok gelişimsel alan için kritik dönemler mevcuttur. Bu nedenle E şıkkındaki ifade yanlıştır. 8. Cevap: C * **Açıklama:** Piaget’nin İşlem Öncesi Döneminde görülen **Benmerkezcilik (Egosantrizm)**, çocuğun kendi gördüğü, hissettiği veya bildiği şeyleri başkalarının da aynı şekilde gördüğünü/bildiğini varsaymasıdır (İsviçre dağları deneyi örneğinde olduğu gibi). 9. Cevap: C * **Açıklama:** Marcia'ya göre kriz (araştırma) yaşamayan ancak erken bir taahhütte/bağlanmada bulunan bireyler **İpotekli (Bağımlı) Kimlik** statüsündedir. Ailenin kararlarını sorgulamadan benimserler. 10. Cevap: D * **Açıklama:** Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramı'nda bireyin kendi davranışlarını gözlemlemesi, kendi standartlarına göre değerlendirmesi ve kendini ödüllendirip/cezalandırarak kontrol etmesi **Öz Düzenleme** kapasitesi olarak tanımlanır.
KPSS Gelişim Psikolojisi için hazırlanan 10 soruluk testi ve detaylı açıklamalı cevap
