5 Mart 2016 Cumartesi

Halk Edebiyat ve Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri Konu Anlatımı ,Örnekleri, Ygs Hazırlık Çalışması



 NAZIM BİÇİMLERİ
Halk Edebiyatı nazım biçimleri
Anonim halk şiiri nazım biçimleri
Mani: Halk şiirinde en küçük nazım biçimidir. Tek dörtlük halinde 7’li hece ölçüsüyle genellikle 4+3 duraklı söylenir.
Uyak düzeni aaxa şeklindedir.
Manilerin ilk iki dizesi uyağı doldurmak ya da temel düşünceye bir giriş yapmak için söylenir.
Temel duygu ve düşünce son iki dizede ortaya çıkar. Başlıca konusu Aşk olmakla birlikte bunun dışında hemen her türlü konularda da yazılabilir.
5 çeşit mani vardır. Tam (yani düz mani) iki çeşittir; kesik mani , artık yedekli mani , deyiş karşı- beri.
a. Tam Mani: yani düz dört dizeden oluşur düz Mani de dört dizinin de hece sayısı eşittir ikiye ayrılır.

1. Tam mani ( ilk dizesi doldurma)

Yel eser yönlendirir   a
Bahçeyi ödüllendirir a
Bir ayrılık bir ölüm     x
Dilsizi dillendirir        a

2. Tam mani( ilk dizesi doldurma) :
Samanlık dolu saman     a
Uyan Nişanlım uyan      a
Eller düğün yapıyor       x
Bizim düğün ne zaman  a

b. Klasik mani (Cinaslı mani): ilk dizisi 7 heceden az diğer dizileri yedi heceli söylenen maniler. Dize sayısı artabilir.

Yara Sızlar                       a
Ok yeğmiş yara sızlar   a
Yaralının halinden         x
Ne bilsin yaram sızlar   a

c. Yedekli Mani (artık mani): Düzme mani'nin sonuna aynı uyaklı dizeler eklenmiş mani çeşididir. Yedekli manide cinaslı uyak kullanılmaz

Ekin Ektim bitmiyor         a
boya vurdum tutmuyor  a
aramızda dağlar var         x
benim yare yetmiyor      a
şekerli yemek yaptım     c
boğazımdan gitmiyor     a

d. Karşı – Beri:  Karşılıklı manilerin bir türüdür. Kızlar ve erkekler ayrı gruplar dörder kişilik oluşturarak birbirlerine söylerler.




Erkek: Başına acem şalı
             Kırılsın her bir dalı
            Girsin terin altına

Kız :  Otur sevdiğim otur
          Rize iskemlesine
          Yüreğimin derdini
          Diyemem hepisine

Edebiyat konusu bakımından Tarih sosyoloji psikoloji felsefe coğrafya matematik biyoloji halkbilimi astronomi gibi bilim dallarıyla yakın ilişki içindedir.
Bir konuyu ele alıp değerlendiren sanatçı doğal olarak bu bilim dallarından yararlanmaktadır.
Çünkü edebiyatın öncelikli konusu insandır. insan ve insan yaşamındaki her şey edebiyatın merak alanındadır. Bu nedenle de insana hizmet eden tüm bilim dallarıyla ilişkilidir edebiyat.
Örneğin insan sağlığıyla ilgilenen tıp insan ve tüm alanları inceleyen biyoloji sayıları konu alan matematik edebiyatın konusu içinde yer alabilir. Fakat bu durum edebi eseri bilimsellik kazandırmaz Çünkü Edebiyat bu bilimlerde kendi kurgusu içinde Gerektiği kadar yararlanır.
edebiyat tüm bunların yanında en çok kültür bilimleri ile ilişkilidir Tarih sosyoloji psikoloji felsefe

e. Deyiş: Çeşitli vesilelerle bir araya gelen insanların söylemiş oldukları manilerdir. Bu kişiler kız- delikanlı, baba- oğul, ana- kız gibi çeşitli kişiler olabilir.

TÜRKÜ:  Türlü ezgilerle söylenen Anonim halk şiiri nazım biçimidir. Kaynağını Türk sözcüğünden alır. Türklere özgü şarkıdır halk edebiyatının en zengin alanıdır. Anadolu halkı bütün acılarına ve sevinçlerini türkülerle dile getirmiştir.

Türkü İki bölümden meydana gelir birinci bölüm asıl sözlerin bulunduğu bölümdür buna bent adı verilir. ikinci bölüm ise renklerin sonunda yinelenen dizeler vardır bu bölümlere bağlama ya da kavuştak adı verilir
Türküler genellikle Yedili ,sekizli ,11 li hece kalıplarıyla yazılmıştır konular çok değişik olabilir.

NİNNİ: Annelerin çocuklarını uyutmak için söyledikleri Ezgili sözlerdir.

BİLMECE: Nazım (yani şiir) biçiminde ve düz yazı biçiminde olmak üzere iki şekilde görülmektedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder