Osmanlı Devleti'nde Kültür ve Medeniyet
Devlet anlayışı Osmanlı Devleti'nde
hükümdarlık anlayışı İslam hukukuna ve eski Türk geleneklerine dayanıyordu.
Osmanlı Devleti'nde hükümdarlığahanedan ailesinden kimin geçeceği konusunda bir kural yoktu.
I. Murat’tan itibaren ülke hanedanın ortak malıdır anlayışının yerini ülke padişah ve oğullarınındır anlayışı aldı.
Düşünelim: Böylece taht kavgalarının sınırlandırılması ve merkezi otoritenin korunması hedeflenmiştir.
Fatih döneminde kanunname-i Ali Osman ile kardeş katli uygulanması yasalaşmıştır.
I. Ahmet döneminde Ekber ve Erşed yasası ile veraset sistemi belirginleşmiştir.
Şehzadeler devlet yönetiminde deneyim kazanmaları için sancaklarda vali olarak görevlendirilmişlerdir.
Bilgilendirelim: Şehzadeler belli bir yaşa gelince sancağa çıkardı. Sncaklara gönderilen şehzadeleri bu görevlerinde Lala adı verilen ilgili ve deneyimli kişiler yardımcı olurlardı. Şehzadeler bu uygulama ile yönetiminde deneyim kazanıyor ve devletin başına geçince bu deneyimlerinden yararlanıyorlardı. İlk zamanlarda İzmit ,Bursa, Kütahya, Manisa ve Amasya önemli Şehzade sancakları idi.
DİKKAT: Şehzadeleri İsyan etmelerinden çekinildiği için Rumeli'de Sancak verilmemiştir.
NOT: I. Ahmet döneminde Sancağa çıkma uygulaması kaldırılarak Kafes usulü getirilmiştir.
Düşünelim: Bu durum deneyimsiz kişilerin padişah olması ve Merkezi yönetimin bozulması sonucunu doğurmuştur.
Osmanlı Devleti'nde hükümdar ülkenin mutlak hakimidir.
Ancak padişahlar Devleti yönetirken şeri (yani dini) ve geçmişten gelen geleneksel kurallara uymak zorundaydı.
Hükümdarın Görevleri:
Osmanlı Devleti'nde hükümdarlığahanedan ailesinden kimin geçeceği konusunda bir kural yoktu.
I. Murat’tan itibaren ülke hanedanın ortak malıdır anlayışının yerini ülke padişah ve oğullarınındır anlayışı aldı.
Düşünelim: Böylece taht kavgalarının sınırlandırılması ve merkezi otoritenin korunması hedeflenmiştir.
Fatih döneminde kanunname-i Ali Osman ile kardeş katli uygulanması yasalaşmıştır.
I. Ahmet döneminde Ekber ve Erşed yasası ile veraset sistemi belirginleşmiştir.
Şehzadeler devlet yönetiminde deneyim kazanmaları için sancaklarda vali olarak görevlendirilmişlerdir.
Bilgilendirelim: Şehzadeler belli bir yaşa gelince sancağa çıkardı. Sncaklara gönderilen şehzadeleri bu görevlerinde Lala adı verilen ilgili ve deneyimli kişiler yardımcı olurlardı. Şehzadeler bu uygulama ile yönetiminde deneyim kazanıyor ve devletin başına geçince bu deneyimlerinden yararlanıyorlardı. İlk zamanlarda İzmit ,Bursa, Kütahya, Manisa ve Amasya önemli Şehzade sancakları idi.
DİKKAT: Şehzadeleri İsyan etmelerinden çekinildiği için Rumeli'de Sancak verilmemiştir.
NOT: I. Ahmet döneminde Sancağa çıkma uygulaması kaldırılarak Kafes usulü getirilmiştir.
Düşünelim: Bu durum deneyimsiz kişilerin padişah olması ve Merkezi yönetimin bozulması sonucunu doğurmuştur.
Osmanlı Devleti'nde hükümdar ülkenin mutlak hakimidir.
Ancak padişahlar Devleti yönetirken şeri (yani dini) ve geçmişten gelen geleneksel kurallara uymak zorundaydı.
Hükümdarın Görevleri:
Halkı
korumak ve halka karşı adaletli davranmak
Halkın
ekonomik ve sosyal refahını sağlamak
Seferlere
çıkarak ülkenin topraklarını genişletmek
Sınırları
güvenlik altına almak kanunlara uygun olarak ülkeyi yönetmek.
Hükümdarlık Unvanları:
Hükümdarlık Unvanları:
Bey
Gazi
Hüdavendigar
Sultan
Padişah
Han
Padişah yetkilerini şu yollarla kullanmaktaydı
Padişah yasamayı şu yollarla kullanırdı:
Padişah yetkilerini şu yollarla kullanmaktaydı
Padişah yasamayı şu yollarla kullanırdı:
Ferman
Berat
Adaletname
yayınlamak
Yürütmeyi kullandığı yöntemler:
Divanı Hümayun aracılığıyla kullanırdı
Yargıyı Kullandığı Yöntem:
Müsadere uygulamak
Osmanlı'da Devlet Yönetimi:
Devlet
yönetimi merkezi yönetim ve Taşra yönetimi olarak ikiye ayrılırdı.
Merkezi yönetim:
Padişah
Saray
Divanı Hümayun
İstanbul
şeklinde bir yönetim vardı.
Taşra yönetimi:
Eyalet
Sancak
Kaza
Köy olarak
ayrılırdı.
1. Merkezi Yönetim: Saray, padişahın Devleti yönettiği
ve Özel hayatını geçirdiği yerdir.
a. Saray: Enderun, Birun ve Harem olmak üzere bölümler
ayrılmıştır.
Osmanlılarda
ilk Saray Bursa'da yapılmıştır. Bey
Sarayı Orhan Bey zamanında, Fatih döneminde İstanbul'da Topkapı Sarayı yaptırılmıştır. XIX.
yüzyılda Dolmabahçe, Beylerbeyi, Çırağan ve yıldız Sarayları inşa edilmiştir.
b. Divanı Hümayun: Padişahın başkanlığında toplanan
divan da siyasi, askeri, adli , ekonomik işler görüşülür, davalara bakılırdı.
DİKKAT: Divanı Hümayun'un bugünkü bakanlar
kurulundaki farkı aynı zamanda mahkeme özelliği göstermesidir.
Bilgilendirelim: Orhan Bey divan teşkilatı ilk kez kuruldu.
Bilgilendirelim: Orhan Bey divan teşkilatı ilk kez kuruldu.
Fatih
Sultan Mehmet Divanı Hümayun toplantılarına sadrazamlar başkanlık etmeye
başladı.
II. Mahmut Divanı Hümayun kaldırıldı.
Divanı Hümayun'un üyeleri:
Veziriazam (sadrazam)
Divanı Hümayun'un üyeleri:
Veziriazam (sadrazam)
Padişahın
mutlak vekili ve yardımcısıdır.
Padişahın
mührünü taşır.
Padişahın
Yokluğunda Serdar'ı Ekrem ünvanıyla
Ordu'ya komutanlık eder. Başkentin yönetiminden sorumludur.
Vezirler
Vezirler
Sadrazamın
yardımcılarıdır.
Kazaskerler
Kazaskerler
Divana gelen
büyük davalara bakar
Kadı ve müderrisleri
atamalarını yapardı.
Defterdarlar
Defterdarlar
Mali
işlerden sorumludurlar.
Nişancı
Nişancı
Ferman ve
beratları padişah tuğrasını çekerdi
Fethedilen
toprakların kaydı ve dağıtımında sorumludurlar.
Reisülküttap xvıı yüzyılda birlikte divan üyesi olmuştur. Dışişlerinin düzenlenmesinden sorumludur.
Kaptan'ı Derya Kanuni zamanında divan üyesi olmuştur donanmadan sorumludur.
Yeniçeri Ağası Yeniçeri ocağında Başkentin güvenliğinden sorumludur.
c. İstanbul'un (başkent) yönetimi:
yönetim işlerinden sadrazam güvenlik işlerinden Yeniçeri ağası Adalet işlerinden taht kadısı mali işler de Muhtesip belediye işlerinde ise Şehremini sorumludur.
2. Taşra Yönetimi:
Eyalet yönetimi:
Reisülküttap xvıı yüzyılda birlikte divan üyesi olmuştur. Dışişlerinin düzenlenmesinden sorumludur.
Kaptan'ı Derya Kanuni zamanında divan üyesi olmuştur donanmadan sorumludur.
Yeniçeri Ağası Yeniçeri ocağında Başkentin güvenliğinden sorumludur.
c. İstanbul'un (başkent) yönetimi:
yönetim işlerinden sadrazam güvenlik işlerinden Yeniçeri ağası Adalet işlerinden taht kadısı mali işler de Muhtesip belediye işlerinde ise Şehremini sorumludur.
2. Taşra Yönetimi:
Eyalet yönetimi:
Yönetici - Beylerbeyi , Adalet - Kadı ,
Güvenlik - Subaşı
Sancak yönetimi:
Yönetici - Sancakbeyi , Adalet - Kadı , Güvenlik - Subaşı
Kaza yönetimi:
Yönetici –
Kadı , Adalet – Kadı , Güvenlik - Subaşı
Köyü Yönetimi:
Yönetici - Kethüda
, Adalet – kadı Naibi , Güvenlik - Yiğitbaşı
DİKKAT: Osmanlı Devleti'nde kazaların yönetiminden sorumlu olan kadılar aynı zamanda bölgenin adli işlerinden de sorumludur.
Düşünelim: Bu durum kaza idaresinde yargı bağımsızlığını sağlanmadığını gösterir.
Eyalet yönetimi:
Eyalet Osmanlı Devleti'nde en büyük taşra idari birimidir.
DİKKAT: Osmanlı Devleti'nde kazaların yönetiminden sorumlu olan kadılar aynı zamanda bölgenin adli işlerinden de sorumludur.
Düşünelim: Bu durum kaza idaresinde yargı bağımsızlığını sağlanmadığını gösterir.
Eyalet yönetimi:
Eyalet Osmanlı Devleti'nde en büyük taşra idari birimidir.
Yöneticilerini
Beylerbeyi adı verilmiştir.
DİKKAT: Osmanlı Devleti'nde Rumeli Beylerbeyliği II.Murat zamanında Anadolu Beylerbeyliği Yıldırım Beyazıt zamanında kurulmuştur.
xvı yüzyılda gayet iyi işleyen merkeze bağlı eyaletler kendi içinde vergi düzeni esas alınarak üç gruba ayrılmışlardır.
Salyaneli yıllıklı eyaletler , Salyanesiz yıllıksız eyaletler , Özel yönetimi olan eyaletler
DİKKAT: Osmanlı Devleti'nde Rumeli Beylerbeyliği II.Murat zamanında Anadolu Beylerbeyliği Yıldırım Beyazıt zamanında kurulmuştur.
xvı yüzyılda gayet iyi işleyen merkeze bağlı eyaletler kendi içinde vergi düzeni esas alınarak üç gruba ayrılmışlardır.
Salyaneli yıllıklı eyaletler , Salyanesiz yıllıksız eyaletler , Özel yönetimi olan eyaletler
1. Salyaneli yıllıklı eyaletler: Tımar sisteminin uygulanmadığı
eyaletlerdir.
Bu
aletlerden elde edilen gelirler doğrudan merkeze aktarılırdı.
Vergileri
iltizam usulü ile mültezimler aracılığıyla toplanırdı.
Bu Eyaletler:
Mısır
Habeş
Yemen
Tunus
Cezayir
Trablusgarp’tır.
2. Salyanesiz yıllıksız eyaletler: Tımar sisteminin uygulandığı
eyaletlerdir.
Toprakları
Has, zeamet ve tımarlara ayrılmıştı.
Bu Eyaletler:
Bu Eyaletler:
Rumeli
Budin
Bosna
Anadolu
Karaman
Sivas
Musul
Bağdat
Erzurum
3. Özel yönetimi olan eyaletler: İçişlerinde serbest dışişlerinde
Osmanlı Devleti'ne bağlı yöneticilerin padişah tarafından belirlendiği
yerlerdir.
Erdel , Eflak ve Boğdan yıllık vergilerini ödemelerinin yanında ihtiyaç duyulduğunda Osmanlı Devleti'ne savaşlarda askerde yollamaktaydı.
Hicaz bölgesi kutsal yerlerin olduğu özel yönetime sahip bir bölgeydi buradan vergi alınmaz asker toplanmalıdır.
Bu Eyaletler:
Erdel , Eflak ve Boğdan yıllık vergilerini ödemelerinin yanında ihtiyaç duyulduğunda Osmanlı Devleti'ne savaşlarda askerde yollamaktaydı.
Hicaz bölgesi kutsal yerlerin olduğu özel yönetime sahip bir bölgeydi buradan vergi alınmaz asker toplanmalıdır.
Bu Eyaletler:
Hicaz
Kırım
Erdem
Eflak
Boğdan
Bilgilendirelim: iltizam usulü Osmanlı Devleti'nde miri arazi bölümlerinden olan mukatta’nın yıllık vergisinin mültezimler yoluyla toplanması sistemidir.
Düşünelim: Bu sistem Osmanlı Devleti'nde nakit para ihtiyacının giderilmesi ne kolaylık sağlamıştır.
Bilgilendirelim: iltizam usulü Osmanlı Devleti'nde miri arazi bölümlerinden olan mukatta’nın yıllık vergisinin mültezimler yoluyla toplanması sistemidir.
Düşünelim: Bu sistem Osmanlı Devleti'nde nakit para ihtiyacının giderilmesi ne kolaylık sağlamıştır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder